hazerun

Ebussuud Efendi yalnızca Türk tarihi içinde değil, bütün İslam tarihi içinde de en mümtaz din bilginlerinden biri, 16. yüzyılın yüz akı ve şerefi sayılacak çapta bir adamdır. Kanunî Sultan Sülayman Han ve oğlu II Selim zamanlarında 27 yıl şeyhülislâmlık yapmış, herkesin hürmetiyle birlikte itibarını kazanmış, kendi çağında bütün İslâm âleminde adından bahsettirmiştir. Vefatında Mekke ve Medine-i Münevvere uleması gıyabında cenaze namazı kılmışlardır. Kanunî'nin ona olan muhabbeti ve saygısı, başka hiç kimseye olmamıştır. Pek çok devlet muamelesinde ve şahsi işinde onun görüşünü alır, sonra da "bizi münevver kıldınız!" veya "Sözlerinizde bir hikmet saklı üstadım!" gibi iltifatlarda bulunurdu. Hatta onun elinin değdiği işlerin uğurlu geleceğine inanırmış. Süleymaniye Camii’nin temel atma merasimini ona yaptırması bu yüzden imiş. Kanunî, cenazesinin geleceği Zigetvar seferine giderken ona yazdığı mektuba şöyle başlamıştır:

“Hâlde hâldaşım, sinde kardaşımsın, ahret kardeşim, tarîk-i Hak’da yoldaşımsın!”

Uzun boylu, zayıfça, nuranî yüzü insanlara emniyet ve huzur telkin eden bu vakarlı adam şiirle de ilgilenmiş, bazı bilimsel risaleler yazmıştır. Ancak en önemli eseri hiç şüphesiz yüzyıllarca Türk milletine yol gösteren fetvalarıdır. Bu fetvalarda onun ince zekası, dini vukusu, yüksek meziyetleri vb. görülebilir.

Rivayet edilir ki aynı zamanda şair de olan Kanunî, sarayın bahçesinde dolaşırken armut ağacına bir karınca ordusunun musallat olduğunu ve ağacın bu gidişle çürüyeceğini görünce şeyhülislamına şu beyti havî bir pusula yazıp göndermiş:

Dırahta ger ziyan etse karınca

Ziyanı var mıdır anı kırınca

(Ağacı karınca sarmış, ağaca zarar vermekte, acaba karıncaları öldürüp dağıtsam, bir ziyanı var mıdır?)

Şeyhülislam Efendi fetvasını aynı vezin ve kafiyede verir:

Yarın Hak’kın divanına varınca

Süleyman’dan hakkın alır karınca

(Eğer böyle bir şeyi yaparsan, Ahiret günü Hak'kın huzuruna varınca, karınca da senden hakkını alır, unutma!)

Şeyhülislam Efendi’nin Neml Sûresi’nde anlatıldığı üzere, Süleyman Peygamber ile karınca arasında geçen hikayeye gönderme yaparak çok zarif bir nükte gösterdiğini söylemeye gerek yoktur heralde?!...

***

Layık mıdır ki yâre kesip verdiğim kalem

Fetva-yı hûn-ı nâ-hakımı yazdı ibtidâ

Nevres-i Kadim

Kendi elimle yontup sevgiliye sunduğum kalem ilk önce benim ölüm fetvamı yazmış. (Onu sevmekten başka bir suçum yokken) bu haksızlık reva mıdır?...

Kırk Ambar

bir dertliyim derdim vardır
ya ben nice dönmeyeyim
her dem işim ahuzardır
ya ben nice dönmeyeyim

aşk odu yürekte yanar
beni gören mecnun sanar
gökyüzünde ay, gün döner
ya ben nice dönmeyeyim

gel şekki gönlümden gider
müminlerde inkar nider
melekler arşı devreder
ya ben nice dönmeyeyim

biziz ümmet-i nacîler
hak yolunda duacılar
kabe'de döner hacılar
ya ben nice dönmeyeyim

bu sırra münkirler ermez
dost yüzünü körler görmez
çark-ı felek döner durmaz
ya ben nice dönmeyeyim

yeller eser deniz coşar
ırmaklar dağlardan aşar
döne döne sular taşar
ya ben nice dönmeyeyim

seyyit nizamoğlu tektir
münafığın işi şektir
evvel ahir dönmek haktır
ya ben nice dönmeyeyim

 

Halveti büyüklerinden Seyyit Nizamoğlu Seyyit Seyfullah Aleyhimesselam.

Karacaoğlan'ın Üryan geldim, üryan giderim dediği gibi, madem yalın geldim, yalın gideceğim yere niye kendimi dünyaya bunca ısıttım? 

Ey insan! Güzel insan... Gönlün hoş olsun... Allah (CC) iki cihanda da seni mutlu ve aziz kılsın. Dünya türlü nimetlerle bezeli; hepsini bizim için, bizi kendisi için yaratan Allah'a sonsuz hamd-ü sena ve şükürler olsun. Dünyadaki tüm nimetlerden istifade et! Allah, nimetlerini biz kulları için yarattı. Bunu yaparken hakkı gözet, ikrâmı etmeyi erdem bil ve sakın israf etme. Allah israf edenleri sevmez.  

Ey iyi insan! Dünya malı ne kadar toplansa da bir gün gelir tükenir. Elinden çıkar gider, yok olur. Söz yazılırsa kalır... acunu dolaşır. Ve her söz, söyleyeninin veledi-halifesidir. Allah (CC) sözün hayırlısını, hikmetlisini ve hoş olanını söylemeyi, hayırlı, güzel ve salih amel yapmayı nasip etsin inşallah. Dünya sevgisi insanı içten yakan bir ateş gibidir. Ateş dahi doğru kullanıldığında insanın emrindedir. Dünya güzel, hayat güzel. Bu dünyada yaratılan bunca nimetleri ve akıl almaz ahegi görüp yaradana hamd ve niyaz etmemek en büyük körlük ve dahi nankörlük değil midir? Derya içre olup deryayı bilmemek ne hazin bir fâsıklıktır!? Ahirete faik olmak için bu dünyayı iyi değerlendirmek gerek. Yaşama sevinci ve sevgisi elbette olmalı. Resullah Efendimiz, oğlu Hz. İbrahim'i Alem-i ahiret'e uğurlarken mezarı başında nasıl gözyaşı döktüğünü hatırla? Bir Peygamber idi fakat aynı zamanda bir babaydı da!...

Her insan, Allah'a (CC) kul olma lütfuna ancak bu dünyada sahip olabilir. Öyleyse bu dünya mümin kimseler için de vazgeçilmezdir. Fakat dünya sevgisini içine sokmamak gereklidir. Zira bir sigaranın insanı yavaş yavaş öldürmesi gibi dünya sevgisi de insanı yavaş yavaş öldürür. Sen ölümsüzlüğü seç, ab-ı hayat bul. Dünyayı büsbütün terk etme, ama bu dünyada zarar edenlerden de olma! Üç-beş geçici çıkarlar, hevâ ve heves boş şeyler peşinde koşma ve kalp kırma! Unutma ki kalpler ancak Allah'a (CC) aittir. Dengeyi böyle kur. Ölümü tadacağını unutma. Bunu duyunca da korkuya kapılma, ölüm beden için bir sondur. Hayat, Allah (CC) indinde devam eden bir ezeldir. Her an kavuşma anını hatırla. Yolculuk sırasında içinden geçtiğimiz tüneller gibi... Tünele girdin mi? Bil ki çıkacaksın... Tünel bitip yola çıktığında karşında neyi bulacağını seçmek senin elindedir. Ve bu seçimi yapacağın yer de bu dünya hayatındır.

İnsan… Hazreti insan…

Ahretten ölüp dünyaya doğduğun günü biliyor musun? Hani sen ağlıyordun da herkes gülüyordu, herkes çok neşeliydi. Acaba o ağlama neydi? Neydi senin canını yakan ve ne kadar sürecekti bu ağlama? Sonra sen büyüdün. Zaman bir su gibi akıp geçti de sen bunun farkına bile varmadın. Hep bir şeyler istedin hayattan ve sadece istedin. Fakat bir geminin taşıyabileceği yük sınırı olduğu gibi bir insanın da taşıyabileceklerinin sınırı olduğunu hiç düşündün mü?... Peki nedir bu sınır ve nereye kadar yüklenmeli insan? 

İnsanı hasta yapan faktörler hep "aldıkları, elde ettikleri" değil midir? Bu hayatta isteyip de elde ettiklerin ve hatta henüz elde edemediklerin değil midir? İster maddi olsun ya da manevi…Yemek yemekten tut ta en son model arabaya, bilgisayara, IPhone’lara kadar… Nefs sahibi insan nefsini terbiye etmedikçe hep almak ister, yemeği bol yer, yedikçe acıkır, acıktıkça yer… Nefsi de böyledir... Her ne olsa yer, hasedi de yer, fesadı da… Halbuki her şeyin bir sonu olduğu gibi yediklerinin de bir sonu vardır. Mesela yemek yemeği ele alalım. En uzun ömürlüsünün etkisi sekiz saat değil midir? Sekiz saat sonra yine yemek yemeye mecburuz. Ancak yine de yedikçe yemek isteriz. Herşeyden, hepsinden, hep farklı ve hep bol isteriz... Hal böyleyken peşinen ve doymak bilmeksizin yediklerimizin faturası önümüze geldiğinde, bunun ödemekle ve üzerine bahşiş vermekle kurtulamayacağımız bir faturasının olduğunu ne de acı bir şekilde öğreniriz... Ya sağlığını kaybetmekle anlarsın ya da nefsinin seni kandırmışlıklarının sende ifna edeceği maddi ve manevi yaptırımlarıyla… 

Bu dünyanın seni sana rağmen yönetmesine izin vermeye ne kadar devam edeceksin?

Şöyle bir düşün! Dünyayı yenen İskender, denizi yaran Musa, ölüyü dirilten İsa nerede şimdi? Ve bil ki! Ölüyü gören hiç kimse diri kalamaz.

Hayata ağlayarak başlamıştın unuttun mu? Çok az bir rahat karşılığında yine ağlayarak gitmek ne acı olur!... Öyle bir hayat yaşamalı ki insan, bu dünyaya ağlayarak gelip gülerek gitmeyi öğrenmeli ve öyle yaşamalıdır. Sen doğduğunda gülenler, sen giderken ve gittiğinde arkandan ağlayabilmeli ve senin arkanda bıraktığın eserlerinle anabilmeli, hayırla yâd edebilmelidir. Ne hayırlı bir kul idi. Doğrusu biz onu Allah'ın razı olduklarından zannederiz dedirtebilmelidir.

Her şeyin bir kullanma kılavuzu olduğu gibi hayatın ve bedenin de bir kullanma kılavuzu vardır. En büyük kaynak, Hz.Kur’an ve onu bize tebliğ eden Hz. Muhammed Mustafa S.A.V. efendimiz ve hayat-ı sââdetleridir.

Çok çalışan ve para kazanan biri gördükleri zaman derler ki “bu kadar çok çalışıp ne yapacaksın. Kefenin cebi yokki!?”

Oysa kefenin cebi vardır. Hem de iç cebi vardır. Fakat bu cep öyle bizim ceket cebi gibi değildir. Çok büyüktür. İçine koskocaman bir hayat sığabilir. Bu cep, hesap ödeme yeri olan mahşer'e gelindiğinde boşaltılır… Cepten, bu hayatta yaptıklarının bedeli olan güzel amellerin çıkarılması istenir. Eğer o cebin içinden çıkanlar, kişiyi kurtaramayacak kötü amel ve fiiller olursa o hesap anında yaşanacakları bu dünya aklıyla tefekkür edebilmek kâbil midir?

Halbuki bunu tersine çevirmek bu dünyada mümkün olabilen bir şeydir. İşte bu bedenini ve hayatını nasıl kullanman gerektiğini doğru kaynaklardan öğrenir ve buna göre yaşarsan o zaman herkesin titrediği o günde yüzün ak olur. Hele bir düşün! Kendisinden istenenleri ve beklenenleri birazcık olsun yapmışsa o kişi, o cepten bunlar da çıkar ve biraz olsun o kişiyi rahatlatır, ümitlendirir. Hesabı ödeyip ödeyemeyeceğini endişeyle ve rahmetle seyreden bir dostu vardır yanında. Fahr-i Kainat, alemlere rahmet olarak gönderilen Ahmed-i Mahmud-u Muhammed Mustafa (S.A.V.)’dır. Birazcık olsun, borcunu ödeyebileceğine dair bir ümit varsa, hesabın sahibine, o kişi için şefaat eder. Yalvarır… Allah’ım bu kulunu affet, o benim ümmetimdendir der. 

Düşün! Hiç görmediğin biri, senin bu dünyada yaptıklarına, yiyip içtiklerine, yaptığın dedikodu ve kötü işlere, iyiliklere, anne-babana karşı davranışlarına, komşularınla olan münasebetlerine ve her türlü kusuruna rağmen seni savunuyor. Sence böyle bir yar var mıdır bu dünya hayatında? Ne müthiş değil mi? İşte böylesi hakiki bir sevgili edinmek ve ona ulaşmak için güzel ve salih amel işleyip sevdiğin gibi olmaya çalışmak lazımdır.

Kimsenin kimseye fayda vermeyeceği ve pişman olmayan kimsenin kalmayacağı öyle bir zamandır ki o; münafığından tut da Allah’ın sevgili kullarına kadar herkes bir pişmanlık içinde olacak. Münafık olanlar kötü amellerine hayıflanacak, veli kullar keşke daha çok ibadet edip hayırlı ameller yapsaydım da bu nimetlerden daha çok yararlansaydım diyecek. Fakat hayıflanmayan ve pişman olmayan kimse kalmayacak. 

Şimdi artık soru, "Kefenin cebi var mıdır?" sorusu değil, "ben cebime ne dolduruyorum?" sorusunu sorma vaktidir.

Cebinizin Gül Muhammed kokusu, aşkı ve muhabbeti ile dolmasını Cenab-ı Hak'dan niyaz ederim.

Bâki selamlar...